Kiến thức thú vị: Công thức và cách tính mật độ dân số chuẩn nhất

Mật độ dân số là thuật ngữ không còn xa lạ đối với chúng ta. Theo chuyên môn thì mật độ dân số chính là thuật ngữ được dùng trong Địa lý để tính số dân sinh sống trong một khu vực nào đó. Từ mật độ dân số người ta đánh giá được rât nhiều thứ khác nữa liên quan. Vậy đâu là cách tính mật độ dân số? Hãy cùng lessonopoly tìm hiểu qua bài viết sau đây!

Mật độ dân số là một phép đo dân số trên đơn vị diện tích hay đơn vị thể tích
Mật độ dân số là một phép đo dân số trên đơn vị diện tích hay đơn vị thể tích

Khái niệm về mật độ dân số

Mật độ dân số là một phép đo dân số trên đơn vị diện tích hay đơn vị thể tích. Nó thường được áp dụng cho các sinh vật sống nói chung, con người nói riêng.

Mật độ dân số sinh học

Mật đô dân số là một phép đo sinh học thông thường và thường được những người bảo vệ môi trường sử dụng hơn những con số tuyệt đối. Mật độ dân số thấp có thể gây tuyệt chủng, bởi vì mật độ thấp làm giảm khả năng sinh sản. Điều này thường được gọi là Hiệu ứng Allee, đặt theo tên W. C. Allee, người đầu tiên phát hiện ra nó. Các ví dụ về hiệu ứng này gồm:

Gặp khó khăn khi định vị đồng loại trong một diện tích có mật độ thấp.

Tăng nguy cơ giao phối cận huyết trong một diện tích có mật độ thấp.

Tăng tính nhạy cảm với các hiện tượng thảm hoạ khi có mật độ dân số thấp.

Các loài khác nhau có mật độ chuẩn khác nhau. Ví dụ các loài R-selected thường có mật độ dân số cao, trong khi các loài K-selected có mật độ thấp hơn. Mật độ dân số thấp có thể dẫn tới tình trạng thay đổi chuyên biệt hoá trong định vị đồng loại như chuyên biệt hoá thụ phấn; như ở họ lan (Orchidaceae).

Mật đô dân số là một phép đo sinh học thường được những người bảo vệ môi trường sử dụng 
Mật đô dân số là một phép đo sinh học thường được những người bảo vệ môi trường sử dụng

 

Mật độ dân số loài người

Đối với con người, mật độ dân số là số người trên đơn vị diện tích (có thể gồm hay không gồm các vùng canh tác hay các vùng có tiềm năng sản xuất). Thông thường nó có thể được tính cho một vùng, thành phố, quốc gia, một đơn vị lãnh thổ, hay toàn bộ thế giới.

Ví dụ, dân số thế giới có 6.5 tỷ người và diện tích Trái Đất là 510 triệu km² (200 triệu dặm vuông). Vì thế mật độ dân số trên toàn thế giới bằng 6500 triệu / 510 triệu = 13 trên km² (33 trên mi²), hay 43 trên km² (112 trên mi²) nếu coi như con người sống trên lục địa, với diện tích 150 triệu km² trên Trái Đất. Mật độ này tăng khi dân số thế giới tăng, và một số người cho rằng Trái Đất chỉ có thể chịu được tới một mật độ tới hạn nào đó.

Nhiều trong số những vùng đất có mật độ dân số cao nhất thế giới là những thành bang, tiểu quốc hay lãnh thổ phụ thuộc rất nhỏ. Các lãnh thổ đó đều có diện tích nhỏ với mức độ đô thị hóa ở mức rất cao, và một dân số thành thị chuyên biệt hoá trong một lĩnh vực kinh tế, tiêu thụ các nguồn tài nguyên nông nghiệp từ bên ngoài, phản ánh sự khác biệt giữa mật độ dân số cao và nạn nhân mãn.

Các thành phố có mật độ dân số rất cao thường được coi cũng có tình trạng nhân mãn, dù nghĩa rộng của thuật ngữ này tuỳ trường hợp dựa trên các yếu tố như chất lượng nhà ở và hạ tầng hay khả năng tiếp cận nguồn tài nguyên. Đa số các thành phố có mật độ dân số lớn nhất nằm ở phía nam và đông Á, dù Cairo và Lagos ở Châu Phi cũng thuộc số này.

Tuy nhiên, dân số thành thị phụ thuộc nhiều vào định nghĩa sử dụng tại vùng đô thị: các mật độ sẽ cao hơn khi tính riêng trung tâm đô thị như cách thường tính toán hiện nay so với khi cộng cả dân số các vùng ngoại ô, theo khái niệm cộng dồn hay vùng thành thị, thỉnh thoảng định nghĩa vùng thành thị bao gồm cả các thành phố bên cạnh.

Để tính mật độ dân số lấy tổng số người chia cho số diện tích mà họ đang sinh sống
Để tính mật độ dân số lấy tổng số người chia cho số diện tích mà họ đang sinh sống

Cách tính mật độ dân số

Mật độ dân số được chia làm 2 loại:

– Mật độ dân số sinh học: là phép đo sinh học của các loài sinh vật nói chung. Nếu mật độ dân số sinh học của loài sinh vật mà thấp thì có thể gây tuyệt chủng loài sinh vật đó.

– Mật độ dân số loài người:

+ Mật độ dân số loài người là phép đo số người sống trên 1 đơn vị diện tích.

+ Để tính mật độ dân số lấy tổng số người chia cho số diện tích mà họ đang sinh sống hay:

Mật độ dân số (người/ km2) = Số lượng dân số (người)/ diện tích lãnh thổ (km2)

Ngoài ra bạn có thể tính mật độ dân số bằng các cách sau:

+ Mật độ số học: Bằng tổng số dân chia cho diện tích đất theo km2

+ Mật độ sinh lý: Bằng tổng số dân chia cho diện tích đất canh tác

+ Mật độ nông nghiệp: Bằng tổng số dân nông thôn chia cho tổng diện tích đất nông nghiệp

+ Mật độ dân cư: Bằng tổng số người sống trong đô thị chia cho diện tích đất ở.

Hãy tham khảo video sau để hiểu hơn về cách tính mật độ dân số nhé!

 

Dưới đây là những bước bạn cần áp dụng khi tiến hành tính mật độ dân số:

Thu thập dữ liệu

Tìm ra đường ranh giới của khu vực bạn muốn biết mật độ dân số. Nhưng vì sao bạn phải có số liệu này? Có thể bạn muốn biết mật độ dân số của nước mình, của thành phố hay khu dân cư xung quanh, khi đó bạn cần tính được diện tích của khu vực đó theo mét hay kilômét vuông.

Rất may là những khu vực như vậy thường đã được người khác đo đạc và khảo sát. Bạn có thể tìm trong số liệu thống kê dân số, từ điển bách khoa toàn thư hay trên internet.

Xác định xem khu vực đó có ranh giới đã được xác định chưa. Nếu chưa xác định bạn phải tự mình thực hiện. Ví dụ, một khu dân cư có thể chưa được đưa vào dữ liệu thống kê dân số, khi đó bạn phải tự vẽ ra ranh giới.

Xác định số dân 

cach tinh mat do dan so 04

Bạn phải tìm số liệu mới nhất về số người sống trong khu vực này. Bắt đầu bằng việc tìm kiếm trên internet, giả sử chúng ta tìm số dân của thành phố Hồ Chí Minh. Tìm dữ liệu thống kê dân số gần đây nhất để có con số tương đối chính xác. Nếu muốn tìm số dân của một quốc gia thì cuốn CIA World Factbook cho số liệu chính xác nhất.

Nếu muốn tính mật độ dân số cho một khu vực chưa từng được ghi nhận thì bạn phải tự mình đếm số người ở đó. Ví dụ như số người trong một khu đô thị thông thường hay số lượng chó đang sống trong khu phố nơi bạn ở. Cố gắng tìm số liệu chính xác nhất có thể.

Cân đối dữ liệu

Nếu bạn định so sánh hai khu vực với nhau thì các con số phải dùng chung đơn vị đo. Ví dụ, một nước có diện tích theo dặm vuông và nước còn lại theo km vuông, bạn phải đổi diện tích của chúng ra cùng đơn vị là dặm hay km vuông.

Ví dụ minh họa về Cách tính mật độ dân số

Mật độ dân số là gì? Tính mật độ dân số năm 2001 của các nước trong bảng dưới đây và nêu nhận xét.

 

Tên nướcDiện tích (km2)Dân số (người)
Việt Nam32931478,7
Trung Quốc95970001273,3
In-do-ne-xi-a1919000206,1

 

Lời giải:

 

– Mật độ dân số là số người trên đơn vị diện tích (có thể gồm hay không gồm các vùng canh tác hay các vùng có tiềm năng sản xuất). Thông thường nó có thể được tính cho một vùng, một thành phố, quốc gia, một đơn vị lãnh thổ hay toàn bộ thế giới.

Đơn vị: Người/Km2

– Tính mật độ năm 2001 của các nước:

+ Việt Nam: 78.700.000 người / 329.314 km2 = 239 người/km2

+ Trung Quốc: 1.273.300.000 người / 9.597.000 = 133 người/km2

+ In-đô-nê-xi-a: 206.100.000 người / 1.919.000 = 107 người/km2

– Nhận xét: Việt Nam có diện tích và dân số ít hơn Trung Quốc và In-đô-nê-xi-a nhưng lại có mật độ dân số cao hơn. Nguyên nhân là do diện tích Việt Nam hẹp, nhỏ hơn 2 nước và người đông.

Xem thêm: Ngày Đông chí của năm 2020 và những lưu ý về phong thủy ngày Đông chí

Xem thêm: Kiến thức thú vị: 1ha bằng bao nhiêu m2?

Bài tập vận dụng về cách tính mật độ dân số

cach tinh mat do dan so 05

Tính mật độ dân số và mật độ dân số trung bình của các vùng với bảng số liệu sau:

 

Khu vựcDân số trung bình

(nghìn người)

Diện tích

(km2)

Mật độ dân số

(số người/km2)

Đồng bằng sông Hồng1854520014962,51239.445
Trung du miền núi phía Bắc12317400101445,0121.4195
Duyên hải miền Trung1982020095894,8206.6869
Tây Nguyên500420054640,391.58442
Đông Nam Bộ1282880023605,5543.4666
Đồng bằng Sông Cửu Long176950040602,3435.8127

cach tinh mat do dan so 06

Bài viết trên đã gửi đến bạn những kiến thức thú vị liên quan đến cách tính mật độ dân số. Hy vọng bài viết trên có thể giúp ích được cho bạn trong công việc cũng như trong học tập. Mật độ dân số là thuật ngữ rất thông dụng ở hiện tại nên bạn hãy lưu ý cách tính mật độ dân số nhé!

Trả lời